toonladders

Roel · **Geregistreerd:** 03 feb 2009 17:06 **Berichten:** 1168

remco p schreef:

ik snap het nog niet hoor met die meer dan 7 kruisen en '8 mollen = 7 kruisen met dubbelkruis'

Op de eerste plaats heb je mijn post niet goed gelezen: ik schrijf: 8 kruisen is in de praktijk 6 kruisen en een dubbelkruis. Ik zal het proberen uit te leggen.
Een kruis verhoogt een toon met een halve stap. Bij een toonladder met één kruis wordt de f een halve toon hoger en heet dan fis. De volgende tonen die verhoogd worden zijn de c (wordt cis), de g (wordt gis), de d (wordt dis), de a (wordt aïs), de e (wordt eïs) en de b (wordt bis). Je ziet dat ook hier tussen de opeenvolgende noten steeds een kwint verschil is (of een kwart, naar beneden gerekend). Bij De toonladder met 7 kruisen (Cis groot) is de laatste kruis de bis (zie hierboven); Bij de toonladder met 8 kruisen (Gis) zou dan de fis ook nog een halve toon verhoogd moeten worden, dus fisis, aangezien de fis een kwint hoger is dan de b. Vandaar dat de toonladder van Gis groot 6 normale kruisen bevat, en een dubbelkruis:
gis ais bis cis dis eis fisis gis!

delano

Remco, de kwintencirkel is in wezen een wat simpele voorstelling, zo genoemd en gemaakt uit praktische overwegingen. Het is nl. in feite een kwintenspiraal, je kunt eeuwig doorgaan met het plaatsen van kruizen en mollen. Na het twaalfde kruis kun je gewoon doorgaan: na bis (12 kr.) komt dan Fisis met 13 enz. Maar Fisis ligt geheel over G majeur met 1 kruis dus dat is gemakkelijker. Satie doet dat nog wel eens: zo'n hele balk volduwen met dubbelkruizen en mollen. Men zegt dat hij dat alleen deed om te provoceren, om een beetje moeilijk te doen. Vaak is het dan veel eenvoudiger de hele zaak een toon hoger te lezen met bijpassende voortekens.

delano

De kwintencirkel heet zo en is ook zo mits je het als een cirkel leest. Dus als je begint bij C en dan met de klok meeleest zijn het allemaal kwinten. Eerst loop het met kwinten OP van C naar Fis (6 kruizen), Fis is enharmonisch verwisselbaar met Ges en als je dan de cirkel doorzet loop het dan in kwinten af van 6 mollen naar C (nul mollen). Rechtsom zijn het allemaal kwarten.
De majeur mineur problematiek wordt iets begrijpelijker als je je voorstelt dat de majeur ladder is gebaseerd op de do-ladder, de mineurladder op de la-ladder.

c-d-ef-g-a-bc (majeur)

a-bc-d-ef-g-a (mineur)

Beide ladders hebben geen voorteken en ze lopen dan ook parallel, daarom worden ze paralleltoonaarden genoemd (dus C groot en A klein). Je moet wel bedenken dat dit de basisstructuur is, in de praktijk bestaan er meerdere mineurladders.

Adriaan Kragten

Een paar jaar geleden heb ik eens de oefening "84 kwarten" geschreven voor basgitaar. Deze oefening is gebaseerd op de kwartencirkel (of de kwintencirkel als je omlaag gaat). Met deze oefening leer je om in alle toonaarden te improviseren. Voor basgitaar is deze oefening niet zo moeilijk want als je eenmaal in barré kunt spelen dan speel je in elke postie even gemakkelijk. Voor trompet is deze oefening veel moeilijker maar het is toch wel te doen als je niet al te snel speelt. Ik voeg de oefening met de erbij behorende uitleg hierbij toe.

Adriaan Kragten, Sint-Oedenrode 26-2-2007
84 kwarten

In de onderstaande notitie wordt een oefening beschreven voor basgitaar of contrabas waarin getraind wordt om in alle mogelijke toonaarden en posities te spelen. De oefening bestaat uit een opeenstapeling van akkoorden die telkens een kwart hoger liggen. Voor de zwartetoetstonen wordt de verlagingsuitgang es gebruikt, dus Des, Es Ges, As en Bes. Wanneer vanuit C begonnen wordt zien de eerste acht maten er als volgt uit:

/ C / F / Bes / Es / As / Des / Ges / Ges /

Deze acht maten kunnen gezien worden als een melodische zin. De 7e en 8e maat zijn gelijk en hebben dus beiden het akkoord Ges. Voor de volgende melodische zin wordt vanuit Ges weer een kwart verhoogd waardoor de tweede melodische zin er als volgt uit komt te zien:

/ B / E / A / D / G / C / F / F /

Elke volgende melodische zin ligt dus een halve toen lager dan de vorige. Na 12 melodische zinnen zijn we weer bij het begin. Omdat in elke melodische zin 7 akkoorden voorkomen bestaat de oefening uit 12 * 7 = 84 akkoorden die een kwart verschillen, vandaar de naam van de oefening. De gehele oefening ziet er als volgt uit:

/ C / F / Bes / Es / As / Des / Ges / Ges /
/ B / E / A / D / G / C / F / F /
/ Bes / Es / As / Des / Ges / B / E / E /
/ A / D / G / C / F / Bes / Es / Es /
/ As / Des / Ges / B / E / A / D / D /
/ G / C / F / Bes / Es / As / Des / Des /
/ Ges / B / E / A / D / G / C / C /
/ F / Bes / Es / As / Des / Ges / B / B /
/ E / A / D / G / C / F / Bes / Bes /
/ Es / As / Des / Ges / B / E / A / A /
/ D / G / C / F / Bes / Es / As / As /
/ Des / Ges / B / E / A / D / G / G /

De oefening werd begonnen met C maar wanneer met een ander akkoord begonnen wordt en wanneer er vanaf dit akkoord twaalf melodische zinnen gespeeld worden, zijn ook alle zinnen aan bod geweest. Het maakt dus niet uit met welke akkoord begonnen wordt.
Deze oefening is het leukst wanneer men in elke melodische zin weer een bepaalde verandering van de melodie of van het ritme aanbrengt. Men kan beginnen met eerst eenvoudig de tonen te spelen waaruit het akkoord bestaat. Bijvoorbeeld voor de eerste regel:

/ C E G C / F A C F / Bes D F Bes / Es G Bes Es /
/ As C Es As / Des F As Des / Ges Bes Des Ges / Ges Des Bes Ges /

Wanneer in een hoge positie op de laagste snaar begonnen wordt is het gemakkelijk om na twee maten telkens twee posities te zakken. Maar op een gegeven moment komt men dan de hals tegen en moet men vanzelf weer naar een hogere positie. Wanneer men de modulaties eenmaal goed aanvoelt kan men op elk punt verspringen naar een hogere of lagere positie. Op een gegeven moment zal men zo geraffineerd worden in deze oefening dat het niet langer een oefening is maar een muziekstuk wordt waar men zelfs mee kan optreden (ik heb dat een keer gedaan). Deze oefening is tamelijk gemakkelijk voor een bas maar erg lastig voor een blaasinstrument en daarom alleen te spelen met een bandje als er zeer goede blazers in zitten.

remco p

hartelijk dank voor jullie tijd en uitleg allemaal, maar ik snap er nog steeds geen ***** van :oops:

Dehaanmuziek

Hoe nuttig en interessant het verhaal van Adriaan ook is,
het heeft met de oorspronkelijke vraag niet veel meer te maken en het maakt het hele verhaal alleen maar onduidelijker!

delano

Ik heb jarenlang zeer intensief basgitaar gespeeld maar ik deed toch echt heel andere oefeningen.

Roel · **Geregistreerd:** 03 feb 2009 17:06 **Berichten:** 1168

remco p schreef:

hartelijk dank voor jullie tijd en uitleg allemaal, maar ik snap er nog steeds geen ***** van :oops:

Kun je misschien aangeven welk gedeelte van mijn verhaal je niet snapt (zie mijn vorige post)? Dan kan ik misschien een versie van mijn uitleg posten die wel begrijpelijk is.

toonladders

Wie is er online