nieuwe trompettechniek voor lage tonen

Adriaan Kragten

De discussie over de toonzuiverheid en de nieuwe instrumenten die ik ontworpen heb ligt toch wel erg ver af van het oorspronkelijke onderwerp om de wijsvinger van de linker hand te gebruiken in plaats van de ringvinger van de rechter hand. Ik had ze achteraf gezien beter als een nieuw onderwerp kunnen opvoeren maar daar is het nu te laat voor.

Ik heb de toonzuiverheid ook opgevoerd bij de discussie die er momenteel loopt over het spelen van zeer hoge tonen maar daar een waterval van negatieve reacties op gekregen. Omdat vaak dezelfde mensen reageren stel ik voor dat we dit onderwerp hier ook afsluiten.

Over de sixel heb ik een nieuw onderwerp gestart bij muziekinstrumenten waar het ook thuis hoort maar daar komen momenteel geen reacties op. Ik heb mijn rapporten nu opgestuurd naar ongeveer tien mensen. Gezien de reacties gaat het voor velen wiskundig te ver en niemand heeft kommentaar gegeven op de inhoud. Als mensen dat nog willen doen kunnen ze het beter naar mij persoonlijk sturen omdat het voor mensen op het pannel die de rapporten niet gelezen hebben toch niet te volgen is.

Het rapport over de quadrofoon heb ik opgestuurd naar een instrumentenbouwer. Als ik iemand vind die een prototype wil bouwen en als daarmee wat ervaring opgedaan is zal ik daarover een nieuw onderwerp starten bij muziekinstrumenten.

Degenen die serieus geprobeerd hebben om de wijsvinger van de linker hand te gebruiken en hun ervaringen hebben doorgegeven wil ik hierbij danken voor hun moeite. Een trompet of bugel is er niet op gebouwd om zo te spelen en bij het ene merk gaat het makkelijker dan bij het andere. Ik begin er zelf toch een zekere vaardigheid in te krijgen maar zal de methode ook niet tijdens een optreden toepassen omdat het behoorlijk wat concentratie vereist. Misschien is het uiteindelijk alleen wat voor trompettisten die gewond zijn aan hun ringvinger.

Yamahaddatdangezegd

Adriaan Kragten schreef:

Ik heb mijn rapporten nu opgestuurd naar ongeveer tien mensen. Gezien de reacties gaat het voor velen wiskundig te ver en niemand heeft kommentaar gegeven op de inhoud.

http://www.trompet.nl/forum/viewtopic.p ... c&start=45

Klik op bovenstaande link, en lees de eerste post. Daarin geef ik commentaar op de inhoud.

De wiskunde gaat mij allerminst te ver, sterker nog, het blijft allemaal erg algemeen, en ik betwijfel zelfs of er met voldoende factoren rekening gehouden wordt. Het gaat allemaal erg basaal over buislengtes en frequentieverhoudingen, berekeningen die ik bij natuurkunde op de middelbare school al leerde maken. Mij lijkt het rapport zeker geen serieuze wetenschappelijke verhandeling die als basis kan dienen voor de bouw van een prototype, daartoe zal er toch met nog veel meer factoren rekening gehouden dienen te worden.

Los daarvan sluit ik mij aan bij de opmerkingen over het feit dat een perfect stemmende trompet, indien al mogelijk, zeker niet wenselijk is. Er zijn veel belangrijkere eigenschappen waaraan een muziekinstrument moet voldoen, zoals klankeigenschappen en expressievermogen. Bovendien: het mooie van koperinstrumenten is dat ze een veel mooier stemmende kwint kunnen spelen dan op een gelijkzwevende piano mogelijk is!

Nog een opmerking over het compenseren van ventielen, en de door u veronderstelde niet-toepasbaarheid bij trompetten en bugels vanwege de te korte lengtes van de compensatiebuisjes. Wellicht bent u op de hoogte van de twee verschillende uitvoeringswijzen van de dubbelhoorn. De volledige dubbelhoorn, waarbij er een apart kanaal voor de F- en voor de Bb-zijde voorhanden is, en de gecompenseerde, waarbij er gebruik gemaakt wordt van het systeem dat ook bij 4 ventiels euphoniums in zwang is. Waarom niet dit systeem gebruiken bij een trompet, waarbij het derde ventiel als schakelventiel werkt voor de Bb-kant van de trompet (die dan nog twee ventielen heeft) en de G-trompet (ook met twee eigen ventielbuisjes). Hiermee is het probleem van de te korte buisjes opgelost, alsmede het hele systeem heeft minder weerstand, zoals dat ook het geval is bij de hoorns: de volledige dubbelhoorn heeft minder ventiel wisselingen en minder scherpe bochten dan de gecompenseerde.

Adriaan Kragten

Beste yamahaddatdangezegd
Het klopt. U heeft inderdaad gereageerd op de inhoud van mijn rapporten en ik heb daar ook weer op gereageerd. Ik was dat even vergeten. Maar er hebben wel mensen gezegd dat ze mijn benadering allemaal te wiskundig vinden.
Ik moet eerlijk zeggen dat ik uw oplossing voor het te kort zijn van de bij te schakelen ventielbuisjes niet goed kan volgen. Ik ken het systeem van de vierventiels eufoniums. Daarbij wordt het vierde ventiel gekompenseerd doordat er zodra dat ingedrukt wordt een extra kanaal wordt geactiveerd dat ook door de eerste drie ventielen loopt en dit resulteert in een extra verlenging van de ventielbuizen van deze drie ventielen. Maar het derde ventiel wordt niet gecompenseerd. Kompensatie van het derde ventiel werd uitgevonden door D.J. Blaikley en het wordt of werd tegepast op de grotere ventielinstrumenten van Boosey en Hawkes. Dus ik claim helemaal niet dat kompensatie van het derde ventiel iets nieuws is. Ik denk alleen dat de door het eerste en het tweede ventiel bij te schakelen buislengtes voor een trompet te kort zijn om dat op dezelfde manier te doen zoals dat door Blaikley gedaan werd. Dat ik niet wil openbaarmaken hoe ik denk dat het voor een trompet gedaan kan worden heb ik duidelijk genoeg uitgelegd.

Adriaan Kragten

Beste yamahaddatdangezegd

Je gaat serieus in op de oplossingen die ik aangedragen heb om de zuiverheid te verhogen en daarom zal ik nog wat dieper ingaan op je laatste bericht.

Ik zeg helemaal niet dat het nodig zou zijn om een trompet perfect zuiver te maken. Wat dat betreft zijn we het met elkaar eens. Wat ik zeg is dat het zinnig is om het instrument te verbeteren op die plaatsen waar de grootste onzuiverheden zitten.

Bij een zuiver ventiel 1, een zuiver ventiel 2 en een zuivere combinatie van 1 + 3 doet compensatie van het derde ventiel niets anders dan 2 + 3 en 1 + 2 + 3 zuiverder maken. Er verandert niets aan de natuurtonen en op een gecompenseerd instrument kan de reine kwint tussen de 2C en de 3G (of volgens de gangbare notatie tussen de C1 en de G1) net zo harmonisch zuiver geblazen worden als op een normale trompet.
Maar op een normale trompet kunnen ook heel makkelijk onzuivere harmonische kwinten geblazen worden, bijvoorbeeld het interval 2Cis-3Gis.

Het verschil tussen een harmonische kwint en een gelijkzwevende kwint is maar 0,1 % en dat is haast niet te horen voor na elkaar gespeelde tonen (het is wel goed te horen voor gelijktijdig gespeelde tonen maar dat komt omdat er dan een zweving optreedt). Dus het is ook gemakkelijk om de kwint tussen de 2C en de 3G gelijkzwevend zuiver te spelen als je samenspeelt met een gelijkzwevend instrument.

Naast compensatie van het derde ventiel heb ik als alternatief gekeken naar de quadrofoon die een extra ventiel heeft. Het effect van dit extra ventiel op de zuiverheid is nagenoeg hetzelfde als van compensatie van het derde ventiel. Het nadeel is dat er een extra ventiel nodig is en dat de speelwijze voor lage tonen verandert.

De volgende belangrijke oorzaak van onzuiverheid is het 0,9 % te laag zijn van de 5e harmonische E ofte wel het te klein zijn van de grote terts tussen de C2 en de E2. Hier doen beide voornoemde systemen niets aan. Voor de sixel is het echter technisch zeer makkelijk om de vijfde harmonische te vermijden omdat er maar één ventiel ingedruk hoeft te worden. Dit instrument is theoretisch dus nagenoeg perfect zuiver. Het heeft echter als nadelen dat er zes ventielen nodig zijn en dat de speelwijze totaal anders is. Daarom zal het waarschijnlijk nooit wat worden en ik heb het dan ook niet aan een instrumentenbouwer voorgelegd.

Een vierde optie is de schuiftrompet waar theoretisch erg zuiver op te spelen is maar het is praktisch erg moeilijk om de schuif precies op de juiste plaats te houden. Misschien zijn er nog andere manieren. Ik claim niet dat ik alles onderzocht heb.

Ik zal niet ontkennen dat er naast de twee door mij genoemde oorzaken van onzuiverheid nog andere oorzaken zijn. Een oorzaak waar ikzelf ervaring me heb is het niet goed afgestemd zijn van het mondstuk, het instrument en de muzikant. Maar dit is geen wezenlijke fout van het instrument. Lekkende ventielen of versleten aanslagvilt kan zeker meetellen. Maar ik heb aan mijn eigen instrumenten geen afwijkingen kunnen constateren, anders dan de door mij genoemde.

Ik vind dat een echte goede trompet ook geen andere afwijkingen mag hebben en dat het getuigt van goed vakmanschap als een instrumentenmaker een instrument weet te maken dat verder geen afwijkingen heeft.

Nu kan het best zo zijn dat in een eerste prototype van een gecompenseerd instrument extra afwijkingen zitten die het gevolg zijn van het compensatiemechanisme. Dat zou jammer zijn, vooral als het probleem niet op te lossen is. Daarom zou ik mijn idee zo graag eens met een instrumentenbouwer willen bespreken. Ik heb het idee al met diverse mensen besproken, een fanfare dirigent, een accousticus, een frezer voor de maakbaarheid en een bureau dat de nieuwheid onderzocht heeft. Niemand zegt dat het niet zou kunnen werken.

De reactie van het merendeel van de mensen uit het pannel is echter dat het helemaal niet nodig is om iets aan de onzuiverheid van het instrument te doen en dat de onzuiverheid vooral veroorzaakt wordt door de muzikant. Behalve voor echte beginners ben ik het daar gewoon niet mee eens en op dat punt heb ik het opgegeven om jullie te willen overtuigen. Mensen vinden het wel heel normaal dat er een trigger op een instrument zit maar compensatie is niets anders dan een automatische trigger en dus net zo normaal.

erikveldkamp · **Geregistreerd:** 26 nov 2002 16:28 **Berichten:** 5688

Adriaan Kragten schreef:

Ik vind dat een echte goede trompet ook geen andere afwijkingen mag hebben en dat het getuigt van goed vakmanschap als een instrumentenmaker een instrument weet te maken dat verder geen afwijkingen heeft.

Zoals ik al een paar keer nu gezegd heb kunnen instrumentenbouwers de trompet wel zuiverder maken dan ie nu is. Maar dat gaat ten koste van de klank. De trompet gaat dan dood en steriel klinken i.p.v. de rijke klank die die nu heeft. Het is nu eenmaal makkelijker om iets bij te stemmen via de pompen of embouchure. Je kunt maar niet zo een dode trompet tot leven brengen door te compenseren met de embouchure. Zolang jij niet begrijpt dat elk blaasinstrument een compromis is zul je (waarschijnlijk) geen medestanders op dit forum vinden en ook zeker niet bij de instrumentenbouwers.

Het is bijvoorbeeld ook praktischer dat we alleen maar op een C trompet zouden spelen want dan hoeven we niet te transponeren. Waarom gebeurt dat dan niet? Omdat een Bb trompet voor de meeste trompettisten gewoon mooier (voller) klinkt. Je gaat als leadtrompettist ook niet op een piccolo of een Eb trompet spelen zodat je de hoge noten er makkelijker uitkrijgt. Nee, we nemen daarvoor een Bb omdat die het vetst klinkt (als je goed getraind bent).

Als je dus iets wilt doen aan de zuiverheid, moet je uit gaan van het huidige ontwerp en die proberen te verbeteren zonder de klank te verpesten. Maar daar zijn je al een paar mensen voor gegaan ben ik bang... :wink:

marnix · **Geregistreerd:** 20 maart 2002 12:00 **Berichten:** 5023

ik was gisteren zo dronken, dat ik ineens het hele verhaal van alle harmonischen begreep :wink:

Robert66

erikveldkamp schreef:

Adriaan Kragten schreef:

Ik vind dat een echte goede trompet ook geen andere afwijkingen mag hebben en dat het getuigt van goed vakmanschap als een instrumentenmaker een instrument weet te maken dat verder geen afwijkingen heeft.

Als je dus iets wilt doen aan de zuiverheid, moet je uit gaan van het huidige ontwerp en die proberen te verbeteren zonder de klank te verpesten. Maar daar zijn je al een paar mensen voor gegaan ben ik bang... :wink:

Het lijkt me voor Adriaan een uitdaging het tegendeel te bewijzen.
Het lijkt me voor Erik een uitdaging om daarvoor open te staan.

erikveldkamp · **Geregistreerd:** 26 nov 2002 16:28 **Berichten:** 5688

Robert66 schreef:

Het lijkt me voor Erik een uitdaging om daarvoor open te staan.

Ik heb met diverse top ontwerpers gesproken de afgelopen jaren voor de Sonic. Als je al ziet wat er bijv. rondloopt bij Yamaha en wat voor een kennis daar aanwezig is door ontwerpers zoals Thomas Lubitz, Bob Malone, Renold Schilke en nog wat japanners. Denk je nou echt dat die niet over dit soort dingen nadenken al jaar en dag?

Dan heb je nog bijv. zo iemand als Vincent Bach die zelf een geweldige trompettist/cornettist was EN werktuigbouwkundige geweest is (voor o.a. het leger). Hij wist dus precies waar trompettisten behoefte aan hebben.

Ik sta dus wel open voor ideeën, alleen ik beperk het tot die mensen die ik er van verdenk dat ze het complete plaatje begrepen hebben. Zo hebben de Yamaha designers met hun laatste serie nieuwe modellen een veel betere balans gevonden tussen zuiverheid/speelgevoel en klank. Eerst klonken de trompetten veel sterieler maar nu zijn ze EN rijker van klank EN stemmen beter. Vandaar dat ik sinds ik de 8310Z ken al alle modellen die daarna gekomen zijn ook een beetje fan van Yamaha ben geworden.

nieuwe trompettechniek voor lage tonen

Wie is er online