Aanzet

Maarten Trompet

Iris,

Volgens mij zijn er twee dingen aan de hand:

Voor een heldere goed (voor klassiek dan) gearticuleerde aanzet speelt je tong een belangrijke rol, die moet een hele snelle maar vooral hele kleine beweging maken; het stukje vlak achter het puntje van je tong maakt de uiteindelijke aanzet. Deze snelheid kun je studeren: stop een oude lap of een sok in je beker, zodat hij bijna helemaal afsluit (dit speelt heel zwaar) en ga zo hard mogelijk aanzetten, een paar minuten tot je tong moe is. Dit is puur krachttraining voor je tong, je snelheid zal hier sterk door verbeteren.

Wat ik hier nog niet gelezen heb en wat minstens net zo belangrijk is: Je moet blazen. Heel vaak is het zo dat een (groot) deel van aanzetproblemen te herleiden is op luchtproblemen. Zorg dat je een kolom lucht achter je tong hebt, bouw de druk goed op en zorg dat je je bewust bent van die druk achter je tong. Denk aan een fietsventiel (draai hem maar eens los en houd het ventiel ingedrukt; als je hem loslaat zul je de druk voelen), je hebt eerst luchtdruk nodig voordat je een mooie aanzet kunt maken.
Ik hoop dat je hier wat aan hebt en succes ermee!

Maarten

Tobias Dammers

Citaat:

Je kunt ook eens proberen met het puntje van je tong tegen BOVENlip te stoten. Dan krijg je een heel direkte aanzet. Kun je daarna altijd nog kijken wat je ermee doet.

Dat kan je wel proberen, maar in de praktijk heb je er niets aan. Als de tong de lippen raakt, dan gaat dat altijd ten koste van je embouchure, omdat door het terugtrekken van de tong je lippen meebewegen. Totdat die beweging afgelopen is, heb je dus geen controle over je embouchure. Sterker nog: je lippen gaat bij wijze van reflex een tegenbeweging uitvoeren waar ook weinig aan te doen valt. Je krijgt er dus alleen maar een extra probleem bij.
Een 'pfaa'-achtige aanzet betekent meestal dat er iets mis is met de luchtstroom. Misschien zit je ademsteun niet goed? Dan spreekt de toon moeilijk aan, en pas nadat je de tong wegtrekt. Een natuurlijke ademsteun kan je ervaren door met je buik in te ademen en dan uit te blazen tegen en weerstand, bijvoorbeeld op een hele kleine 'ffffffff...'. Je lichaam zal op een gegeven moment vanzelf een natuurlijke ademsteun gebruiken. Zorg ook dat je op het goede moment inademt, zodat je lucht precies dan klaarstaat wanneer je wil spelen, niet te vroeg (dan ga je de lucht vastzetten en blokkeren je stembanden), niet te laat (dan heb je de luchtstroom niet op tijd klaarstaan).
Het kan ook zijn dat je stembanden de luchtstroom afsluiten en te langzaam opengaan. De oorzaken hiervoor kunnen zijn; onzekerheid over je aanzet en je techniek algemeen: als je je niet veilig voelt, dan speel je te voorzichtig; en een natuurlijke, maar ongewenste wisselwerking tussen tong en stembanden: als je tong je mond afsluit, hebben de stembanden de neiging mee te doen. Dit is echter wel te beheersen. Zorg dat je controle krijgt over je stembanden: ga eens lekker uitgebreid gapen, en onthou het open gevoel in je keel. Gebruik dit gevoel om volstrekt geruisloos in te ademen (als je het goed doet gaat dat verbazingwekkend snel en makkelijk), en vervolgend met diezelfde open keel te spelen. Ten tweede kan je de harde stemaanzet oefenen met woorden die op een klinker beginnen. Als je het goed doet, dan voel je aan het begin van zo'n klinker een klik in je keel. Dat zijn dus je stembanden. Probeer die klik vervolgens te voelen zonder stem, en tenslotte helemaal zonder lucht. Na ee tijdje oefenen kan je je stembanden bewust openen en sluiten.
Tenslotte kan het in een enkel geval ook een embouchureprobleem zijn, waardoor de toon niet goed of te laat aanspreekt. De ervaring leert echter dat dit meestal niet het geval is.

larrios

Beste Tobias,

Allereerst wil ik mijn waardering uitspreken over het feit dat je de moeite neemt serieus te reageren. Daar ontbreekt het nogal eens aan op dit forum.

Tobias Dammers schreef:

Dat kan je wel proberen, maar in de praktijk heb je er niets aan. Als de tong de lippen raakt, dan gaat dat altijd ten koste van je embouchure

Je moet me hier toch permitteren hartelijk te lachen. Het tegendeel is haast waar. Mag ik vragen wat je eigen ervaring is met het aanzetten tegen de bovenlip? De praktijk waar je het over hebt? (Laat duidelijk zijn dat in deze discussie de voornoemde manier van aanzetten vooral als oefening wordt aangeraden en niet noodzakelijk als permanente articulatie.) Het is waar dat in het begin deze manier van aanzetten onwennig kan zijn en niet zo mooi klinkt als een andere manier van aanzetten. Enige oefening leert echter dat zelfs met de tong tegen de bovenlip een mooie klassieke legato aanzet mogelijk is. Maar nogmaals, deze manier van articulatie hoeft niet voor iedereen de reguliere aanzet te zijn. Het kan echter wel en heeft zeker en vooral een grote pedagogische waarde ten aanzien van het verbeteren van het emouchure en het ademcontact met de lippen.

Overigens wat voorbeelden van spelers/docenten waarvan ik zeker weet dat ze o.a. tegen de lip aanzetten en dit ook al naar gelang de situatie doceren: Willem van der Vliet en Eric Vloeimans. Gaat het bij deze heren echt ten koste van het embouchure? Als ik me niet vergis heb ik op dit forum mogen vernemen dat Erik Veldkamp ook aanzet tegen zijn lip (spring even in als ik het mis heb, Erik). Heeft deze heer niet een proper embouchure?

Tobias Dammers schreef:

Een 'pfaa'-achtige aanzet betekent meestal dat er iets mis is met de luchtstroom.

Hoezo? Bij een 'pfaa'-achtige aanzet moet men constateren dat er eerst lucht is, alvorens de lip goed gaat trillen. Dat betekent toch eerder dat de reactie van de lip niet goed gecoÃ¶rdineerd is dan dat de ademsteun niet in orde zou zijn? Er is immers lucht, maar deze wordt niet omgezet in geluid. Met eenzelfde ademsteun maar een verbeterde coÃ¶rdinatie van de lippen zou mijns inziens het probleem grotendeels opgelost kunnen zijn. Een ander belangrijk element is natuurlijk ook timing. Het kan best zijn dat zowel adem als lip op zich goed zitten, maar dat de timing niet helemaal klopt. Dit is echter iets wat op gevoel gebeurt en het aanzetten tegen de bovenlip verhoogt het gevoel tijdens het spelen.

Tobias Dammers schreef:

Tenslotte kan het in een enkel geval ook een embouchureprobleem zijn, waardoor de toon niet goed of te laat aanspreekt. De ervaring leert echter dat dit meestal niet het geval is.

Je voelt vast wel aan dat ik het hier niet mee eens ben.

Ko

Tobias Dammers

Leuk, discussie! Nou, mijn ervaring zegt me dat je met goede lucht en matige embouchure verder kan schoppen dan met matige lucht en goede embouchure.
Aanzetten tegen de lip werkt voor mijzelf voor geen meter. Ik kan me wel voorstellen dat het voor sommige mensen de ideale aanzet is, maar enig logisch denkwerk brengt mij tot de conclusie dat aanzetten tegen tanden of gehemelte de zuiverdere oplossing is. Als de embouchure goed ontwikkeld is en tong en lippen goed onafhankelijk werken, dan is het zeker geen probleem. Een zwakke of onbeheerste aanzet kan wel degelijk in de war gebracht worden met een tong die tegen de lip aanduwt. Maar ja, misschien moet ik het nog eens uitproberen, wie weet leer ik nog wat

De 'pfaa' is inderdaad vaak een timingprobleem. Dat komt echter vaak doordat mensen te laat / te gehaast ademhalen of er gewoon niet bij stilstaan.
Het komt echter ook vaak voor dat de ademsteun niet gelijk vanaf het begin goed is, maar langzaam op gang komt. In dat geval zal de toon ook pas later aanspreken, ook met een goede embouchure.
En blijkbaar verschillen wij dus ook behoorlijk van ervaring. Wel interessant om die kant ook eens te horen.

Tobias Dammers

Uh, oh, nog iets over die tong-tussen-de-lippen techniek. Weleens met 'doodle'-techniek gewerkt? In essentie een alternatief voor de (staccato) dubbel- en triolentechniek, voor als het soepeler moet klinken. Je tong beweegt dan niet voor en terug, maar op en neer. Dat kan dus niet als je tussen de lippen aanzet.

larrios

Hallo Tobias!

Tobias Dammers schreef:

Aanzetten tegen de lip werkt voor mijzelf voor geen meter. Ik kan me wel voorstellen dat het voor sommige mensen de ideale aanzet is, maar enig logisch denkwerk brengt mij tot de conclusie dat aanzetten tegen tanden of gehemelte de zuiverdere oplossing is.

In het begin kan het tegen de lippen aanzetten erg raar voelen en klinken. Dit is normaal. Het is vooral een oefening. Je kunt dit in je normale articulatie toepassen, maar dit hoeft dus niet. Iedere muzikale situatie is bovendien anders en daar moet je ook met articulatie rekening mee houden.

Tobias Dammers schreef:

Uh, oh, nog iets over die tong-tussen-de-lippen techniek. Weleens met 'doodle'-techniek gewerkt? In essentie een alternatief voor de (staccato) dubbel- en triolentechniek, voor als het soepeler moet klinken. Je tong beweegt dan niet voor en terug, maar op en neer. Dat kan dus niet als je tussen de lippen aanzet.

Zoals hierboven al is aangegeven, hoef je dus zeker niet altijd tegen de lip aan te zetten. Het op zich kunnen aanzetten tegen de bovenlip is wel een zekere indicatie dat het embouchure redelijk op zijn plek zit wat betreft het contact met de lucht.
De doodle-techniek beheers ik zelf niet. Nog niet genoeg tijd in gestopt. Ik heb wel het boek van Bart van Lier. Erg interessant. Ook in de barok en renaissance muziek worden voor ons ongewone articulatie varianten toegepast, op bijvoorbeeld baroktrompet en zink. Dat is zeer de moeite waard om te bestuderen. Bedankt voor de herinnering hieraan.

Ko

HJ · **Geregistreerd:** 24 nov 2003 15:58 **Berichten:** 563

Tobias Dammers schreef:

Uh, oh, nog iets over die tong-tussen-de-lippen techniek. Weleens met 'doodle'-techniek gewerkt? In essentie een alternatief voor de (staccato) dubbel- en triolentechniek, voor als het soepeler moet klinken. Je tong beweegt dan niet voor en terug, maar op en neer. Dat kan dus niet als je tussen de lippen aanzet.

De hele discussie over waar en waarom aanzetten is al eens gevoerd. Ga ik hier helemaal niet meer aan beginnen. Ik ben een voorstander van lipaanzetten om allerlei hier reeds genoemde redenen, maar dat weten de meeste mensen op dit forum al. Ga ik niks meer aan doen. De opmerking dat een matig embouchure en een goede ademsteun betere resultaten zouden hebben dan een goed embouchure met matige ademsteun kan ik uit ervaring met kracht verwerpen. Niet waar!

Het enige waar je gewoon gelijk in hebt is dat de doodle techniek lastig is als je tegen je lip aanzet. Omdat ik dit normaal wel doe (en de voordelen voor mij evident zijn) verpest ik bij iedere jazzsolo die ik speel en waarin ik de doodletechniek veelvuldig toepas, mijn bek. Mijn tong dreigt te ver terug te gaan en zowel tong als lip verliest een beetje zijn focus. Een paar harde lipaanzetten zetten de boel vaak weer op zijn plek. Van wie ik dat heb: luister eens naar Hubbard, die doet dat vaak in zijn solo's, gewoon uit embouchure-technische redenen.

Iris:

Ik denk dat je moet uitkijken dat je de boel niet forceert. Als ik je verhaal lees lijkt het erop alsof je veel meer staccato bent gaan studeren en dat het alleen maar slechter wordt: dat is een hele goeie indicatie voor jezelf dat je forceert.
Er zijn een aantal goeie tips gegeven, maar heb vooral geduld. Studeer zoveel mogelijk op een fris embouchure, rust net zolang als je speelt en hou in de gaten dat het staccato-oefeningen zijn en geen hoogtetraining, souplesse of wat dan ook. Een goed staccato leer je ook in het lage en middenregister. Ontspan de tong en als je een verkrampt gevoel iun je tong krijgt, gewoon wachten totdat het over is en dan pas weer verder.

Nog een paar tips:
-een minuutje of twee tot vijf per dag overdreven hard aanzetten (als het aan mij ligt tegen je lip, maar dat laat ik even in het midden)wil nog wel eens werken.
-de indirectheid van je aanzet is vooral een late reactie van je lip. Zorg dat je lipstand goed is, lippen op elkaar en gerichte snelle ademstroom (aanzetten alleen op lucht kunnen inderdaad wel helpen, ik heb dit zelf een tijd gedaan, soort van fu-tu: fu is luchtaanzet gevolgd door tu tongaanzet en dan de luchtstroom precies eender houden).
-de snelheid van je tong is een kwestie van trainen. Niet te lang achterelkaar, maar wel met metronoom en tempo geleidelijk opvoeren. Zodra je verkrampt, stoppen.

Alles met mate, geen uren besteden aan staccato, eerder gericht een paar oefeningetjes ebn dan iets spelen wat je wel goed lukt.

Bert

Aanzet

Wie is er online